This lesson collects a set of results that turn up again and again in problems. Complementary angles (adding to 90 ° 90° 90° ) and supplementary angles (adding to 180 ° 180° 180° ) give quick simplifications and neat sums. Identities for sin 4 θ + cos 4 θ \sin^4\theta + \cos^4\theta sin 4 θ + cos 4 θ and sin 6 θ + cos 6 θ \sin^6\theta + \cos^6\theta sin 6 θ + cos 6 θ reduce higher powers. The inequality between the arithmetic and geometric means gives the least values of expressions such as tan 2 x + cot 2 x \tan^2 x + \cot^2 x tan 2 x + cot 2 x . Two small algebra tools, the square root of a square and the rules of proportion, complete the set.
Complementary angles#
Result. If A A A and B B B are complementary, that is, A + B = 90 ° A + B = 90° A + B = 90° , then
sin A = cos B , cos A = sin B , tan A = cot B , cot A = tan B , sec A = csc B , csc A = sec B \sin A = \cos B, \quad \cos A = \sin B, \quad \tan A = \cot B, \quad \cot A = \tan B, \quad \sec A = \csc B, \quad \csc A = \sec B sin A = cos B , cos A = sin B , tan A = cot B , cot A = tan B , sec A = csc B , csc A = sec B
and also
sin 2 A + sin 2 B = 1 , cos 2 A + cos 2 B = 1 , tan A tan B = 1 , cot A cot B = 1 \sin^2 A + \sin^2 B = 1, \quad \cos^2 A + \cos^2 B = 1, \quad \tan A \tan B = 1, \quad \cot A \cot B = 1 sin 2 A + sin 2 B = 1 , cos 2 A + cos 2 B = 1 , tan A tan B = 1 , cot A cot B = 1
Proof. B = 90 ° − A B = 90° - A B = 90° − A , so sin A = sin ( 90 ° − B ) = cos B \sin A = \sin(90° - B) = \cos B sin A = sin ( 90° − B ) = cos B , and the others are similar. Then
sin 2 A + sin 2 B = cos 2 B + sin 2 B = 1 \sin^2 A + \sin^2 B = \cos^2 B + \sin^2 B = 1 sin 2 A + sin 2 B = cos 2 B + sin 2 B = 1
and tan A tan B = cot B tan B = 1 \tan A \tan B = \cot B \tan B = 1 tan A tan B = cot B tan B = 1 .
For example: sin 81 ° = cos 9 ° \sin 81° = \cos 9° sin 81° = cos 9° , cos 70 ° = sin 20 ° \cos 70° = \sin 20° cos 70° = sin 20° , sin 85 ° = cos 5 ° \sin 85° = \cos 5° sin 85° = cos 5° , cos 89 ° = sin 1 ° \cos 89° = \sin 1° cos 89° = sin 1° , tan 80 ° = cot 10 ° \tan 80° = \cot 10° tan 80° = cot 10° , cot 80 ° = tan 10 ° \cot 80° = \tan 10° cot 80° = tan 10° .
Example 1#
Find sin 2 5 ° + sin 2 10 ° + sin 2 15 ° + ⋯ + sin 2 85 ° \sin^2 5° + \sin^2 10° + \sin^2 15° + \cdots + \sin^2 85° sin 2 5° + sin 2 10° + sin 2 15° + ⋯ + sin 2 85° .
The angles go up in steps of 5 ° 5° 5° from 5 ° 5° 5° to 85 ° 85° 85° , which is 17 17 17 terms. Pair them from the two ends, each pair adding to 90 ° 90° 90° :
( 5 ° , 85 ° ) , ( 10 ° , 80 ° ) , ( 15 ° , 75 ° ) , ( 20 ° , 70 ° ) , ( 25 ° , 65 ° ) , ( 30 ° , 60 ° ) , ( 35 ° , 55 ° ) , ( 40 ° , 50 ° ) (5°, 85°), \ (10°, 80°), \ (15°, 75°), \ (20°, 70°), \ (25°, 65°), \ (30°, 60°), \ (35°, 55°), \ (40°, 50°) ( 5° , 85° ) , ( 10° , 80° ) , ( 15° , 75° ) , ( 20° , 70° ) , ( 25° , 65° ) , ( 30° , 60° ) , ( 35° , 55° ) , ( 40° , 50° )
That is 8 8 8 pairs, with 45 ° 45° 45° left in the middle. Each pair gives sin 2 A + sin 2 B = 1 \sin^2 A + \sin^2 B = 1 sin 2 A + sin 2 B = 1 . So the sum is
8 ( 1 ) + sin 2 45 ° = 8 + ( 1 2 ) 2 = 8 + 1 2 = 17 2 \displaystyle 8(1) + \sin^2 45° = 8 + \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)^2 = 8 + \frac{1}{2} = \frac{17}{2} 8 ( 1 ) + sin 2 45° = 8 + ( 2 1 ) 2 = 8 + 2 1 = 2 17
Supplementary angles#
Result. If A A A and B B B are supplementary, that is, A + B = 180 ° A + B = 180° A + B = 180° , then
cos A + cos B = 0 and tan A + tan B = 0 \cos A + \cos B = 0 \qquad \text{and} \qquad \tan A + \tan B = 0 cos A + cos B = 0 and tan A + tan B = 0
Proof. B = 180 ° − A B = 180° - A B = 180° − A , so cos A + cos B = cos A + cos ( 180 ° − A ) = cos A − cos A = 0 \cos A + \cos B = \cos A + \cos(180° - A) = \cos A - \cos A = 0 cos A + cos B = cos A + cos ( 180° − A ) = cos A − cos A = 0 . In the same way tan A + tan ( 180 ° − A ) = tan A − tan A = 0 \tan A + \tan(180° - A) = \tan A - \tan A = 0 tan A + tan ( 180° − A ) = tan A − tan A = 0 .
(For sines the opposite happens: sin A = sin B \sin A = \sin B sin A = sin B .)
Note. In a cyclic quadrilateral A B C D ABCD A B C D (one whose four vertices lie on a circle), opposite angles are supplementary: A + C = 180 ° A + C = 180° A + C = 180° and B + D = 180 ° B + D = 180° B + D = 180° .
Example 2#
If A B C D ABCD A B C D is a cyclic quadrilateral, find cos A + cos B + cos C + cos D \cos A + \cos B + \cos C + \cos D cos A + cos B + cos C + cos D .
cos A + cos B + cos ( 180 ° − A ) + cos ( 180 ° − B ) = cos A + cos B − cos A − cos B = 0 \cos A + \cos B + \cos(180° - A) + \cos(180° - B) = \cos A + \cos B - \cos A - \cos B = 0 cos A + cos B + cos ( 180° − A ) + cos ( 180° − B ) = cos A + cos B − cos A − cos B = 0
Identities for higher powers#
Results.
sin 2 θ + cos 4 θ = cos 2 θ + sin 4 θ = 1 − sin 2 θ cos 2 θ \sin^2\theta + \cos^4\theta = \cos^2\theta + \sin^4\theta = 1 - \sin^2\theta\cos^2\theta sin 2 θ + cos 4 θ = cos 2 θ + sin 4 θ = 1 − sin 2 θ cos 2 θ
sin 4 θ + cos 4 θ = 1 − 2 sin 2 θ cos 2 θ \sin^4\theta + \cos^4\theta = 1 - 2\sin^2\theta\cos^2\theta sin 4 θ + cos 4 θ = 1 − 2 sin 2 θ cos 2 θ
sin 6 θ + cos 6 θ = 1 − 3 sin 2 θ cos 2 θ \sin^6\theta + \cos^6\theta = 1 - 3\sin^2\theta\cos^2\theta sin 6 θ + cos 6 θ = 1 − 3 sin 2 θ cos 2 θ
Proof of 1.
sin 2 θ + cos 4 θ = sin 2 θ + cos 2 θ ⋅ cos 2 θ = sin 2 θ + cos 2 θ ( 1 − sin 2 θ ) = sin 2 θ + cos 2 θ − sin 2 θ cos 2 θ = 1 − sin 2 θ cos 2 θ \begin{aligned} \sin^2\theta + \cos^4\theta &= \sin^2\theta + \cos^2\theta \cdot \cos^2\theta \\ &= \sin^2\theta + \cos^2\theta(1 - \sin^2\theta) \\ &= \sin^2\theta + \cos^2\theta - \sin^2\theta\cos^2\theta \\ &= 1 - \sin^2\theta\cos^2\theta \end{aligned} sin 2 θ + cos 4 θ = sin 2 θ + cos 2 θ ⋅ cos 2 θ = sin 2 θ + cos 2 θ ( 1 − sin 2 θ ) = sin 2 θ + cos 2 θ − sin 2 θ cos 2 θ = 1 − sin 2 θ cos 2 θ
Proof of 2. Use a 2 + b 2 = ( a + b ) 2 − 2 a b a^2 + b^2 = (a + b)^2 - 2ab a 2 + b 2 = ( a + b ) 2 − 2 ab with a = sin 2 θ a = \sin^2\theta a = sin 2 θ , b = cos 2 θ b = \cos^2\theta b = cos 2 θ :
sin 4 θ + cos 4 θ = ( sin 2 θ + cos 2 θ ) 2 − 2 sin 2 θ cos 2 θ = 1 − 2 sin 2 θ cos 2 θ \sin^4\theta + \cos^4\theta = (\sin^2\theta + \cos^2\theta)^2 - 2\sin^2\theta\cos^2\theta = 1 - 2\sin^2\theta\cos^2\theta sin 4 θ + cos 4 θ = ( sin 2 θ + cos 2 θ ) 2 − 2 sin 2 θ cos 2 θ = 1 − 2 sin 2 θ cos 2 θ
Proof of 3. Use a 3 + b 3 = ( a + b ) 3 − 3 a b ( a + b ) a^3 + b^3 = (a + b)^3 - 3ab(a + b) a 3 + b 3 = ( a + b ) 3 − 3 ab ( a + b ) with the same a a a and b b b . Since a + b = 1 a + b = 1 a + b = 1 , this gives 1 − 3 sin 2 θ cos 2 θ 1 - 3\sin^2\theta\cos^2\theta 1 − 3 sin 2 θ cos 2 θ .
Example 3#
Check result 2 at θ = 30 ° \theta = 30° θ = 30° .
Directly: sin 4 30 ° + cos 4 30 ° = 1 16 + 9 16 = 10 16 = 5 8 \displaystyle \sin^4 30° + \cos^4 30° = \frac{1}{16} + \frac{9}{16} = \frac{10}{16} = \frac{5}{8} sin 4 30° + cos 4 30° = 16 1 + 16 9 = 16 10 = 8 5 .
By the formula: 1 − 2 ⋅ 1 4 ⋅ 3 4 = 1 − 3 8 = 5 8 \displaystyle 1 - 2 \cdot \frac{1}{4} \cdot \frac{3}{4} = 1 - \frac{3}{8} = \frac{5}{8} 1 − 2 ⋅ 4 1 ⋅ 4 3 = 1 − 8 3 = 8 5 .
Least values from A.M. and G.M.#
Note. For positive numbers, the arithmetic mean is at least the geometric mean, which is at least the harmonic mean: A.M. ≥ G.M. ≥ H.M. \text{A.M.} \geq \text{G.M.} \geq \text{H.M.} A.M. ≥ G.M. ≥ H.M. For two positive numbers a a a and b b b , a + b 2 ≥ a b \displaystyle \frac{a + b}{2} \geq \sqrt{ab} 2 a + b ≥ ab , with equality only when a = b a = b a = b .
Result. If x > 0 x > 0 x > 0 then x + 1 x ≥ 2 \displaystyle x + \frac{1}{x} \geq 2 x + x 1 ≥ 2 . If x < 0 x < 0 x < 0 then x + 1 x ≤ − 2 \displaystyle x + \frac{1}{x} \leq -2 x + x 1 ≤ − 2 .
Proof. For x > 0 x > 0 x > 0 , take the positive numbers x x x and 1 x \displaystyle \frac{1}{x} x 1 . A.M. ≥ \geq ≥ G.M. gives
x + 1 x 2 ≥ x ⋅ 1 x = 1 ⟹ x + 1 x ≥ 2 \displaystyle \frac{x + \frac{1}{x}}{2} \geq \sqrt{x \cdot \frac{1}{x}} = 1 \implies x + \frac{1}{x} \geq 2 2 x + x 1 ≥ x ⋅ x 1 = 1 ⟹ x + x 1 ≥ 2
For x < 0 x < 0 x < 0 , the numbers − x -x − x and − 1 x \displaystyle -\frac{1}{x} − x 1 are positive, so
− x − 1 x 2 ≥ ( − x ) ( − 1 x ) = 1 ⟹ − x − 1 x ≥ 2 ⟹ x + 1 x ≤ − 2 \displaystyle \frac{-x - \frac{1}{x}}{2} \geq \sqrt{(-x)\left(-\frac{1}{x}\right)} = 1 \implies -x - \frac{1}{x} \geq 2 \implies x + \frac{1}{x} \leq -2 2 − x − x 1 ≥ ( − x ) ( − x 1 ) = 1 ⟹ − x − x 1 ≥ 2 ⟹ x + x 1 ≤ − 2
Result. For every x x x where both terms are defined,
sin 2 x + csc 2 x ≥ 2 , cos 2 x + sec 2 x ≥ 2 , tan 2 x + cot 2 x ≥ 2 \sin^2 x + \csc^2 x \geq 2, \qquad \cos^2 x + \sec^2 x \geq 2, \qquad \tan^2 x + \cot^2 x \geq 2 sin 2 x + csc 2 x ≥ 2 , cos 2 x + sec 2 x ≥ 2 , tan 2 x + cot 2 x ≥ 2
Proof. sin 2 x \sin^2 x sin 2 x and csc 2 x \csc^2 x csc 2 x are positive, and sin 2 x ⋅ csc 2 x = 1 \sin^2 x \cdot \csc^2 x = 1 sin 2 x ⋅ csc 2 x = 1 . So
sin 2 x + csc 2 x 2 ≥ sin 2 x ⋅ csc 2 x = 1 ⟹ sin 2 x + csc 2 x ≥ 2 \displaystyle \frac{\sin^2 x + \csc^2 x}{2} \geq \sqrt{\sin^2 x \cdot \csc^2 x} = 1 \implies \sin^2 x + \csc^2 x \geq 2 2 sin 2 x + csc 2 x ≥ sin 2 x ⋅ csc 2 x = 1 ⟹ sin 2 x + csc 2 x ≥ 2
The other two are proved the same way. So the least value of tan 2 x + cot 2 x \tan^2 x + \cot^2 x tan 2 x + cot 2 x is 2 2 2 (reached when tan 2 x = 1 \tan^2 x = 1 tan 2 x = 1 , for example at x = 45 ° x = 45° x = 45° ).
The square root of a square#
Note. For any real x x x , x 2 = ∣ x ∣ \sqrt{x^2} = |x| x 2 = ∣ x ∣ : it equals x x x if x ≥ 0 x \geq 0 x ≥ 0 and − x -x − x if x < 0 x < 0 x < 0 .
Example 4#
Simplify 1 − sin 2 100 ° \sqrt{1 - \sin^2 100°} 1 − sin 2 100° .
1 − sin 2 100 ° = cos 2 100 ° = ∣ cos 100 ° ∣ = − cos 100 ° \sqrt{1 - \sin^2 100°} = \sqrt{\cos^2 100°} = |\cos 100°| = -\cos 100° 1 − sin 2 100° = cos 2 100° = ∣ cos 100°∣ = − cos 100°
because 100 ° 100° 100° is in the second quadrant, so cos 100 ° < 0 \cos 100° < 0 cos 100° < 0 . Writing cos 100 ° \cos 100° cos 100° as the answer would give a negative number for a square root, which is wrong.
Ratio and proportion#
Two rules about equal ratios will be used later.
If a b = c d \displaystyle \frac{a}{b} = \frac{c}{d} b a = d c , then a b = c d = a l + c m b l + d m \displaystyle \frac{a}{b} = \frac{c}{d} = \frac{al + cm}{bl + dm} b a = d c = b l + d m a l + c m for any l l l , m m m (with b l + d m ≠ 0 bl + dm \neq 0 b l + d m = 0 ).
Componendo and dividendo. If a b = c d \displaystyle \frac{a}{b} = \frac{c}{d} b a = d c , then a + b a − b = c + d c − d \displaystyle \frac{a + b}{a - b} = \frac{c + d}{c - d} a − b a + b = c − d c + d , or equally a − b a + b = c − d c + d \displaystyle \frac{a - b}{a + b} = \frac{c - d}{c + d} a + b a − b = c + d c − d .
For example, if x y = 5 3 \displaystyle \frac{x}{y} = \frac{5}{3} y x = 3 5 then x + y x − y = 5 + 3 5 − 3 = 4 \displaystyle \frac{x + y}{x - y} = \frac{5 + 3}{5 - 3} = 4 x − y x + y = 5 − 3 5 + 3 = 4 .
Practice#
Write sin 72 ° \sin 72° sin 72° as a cosine.
Find tan 65 ° tan 25 ° \tan 65° \tan 25° tan 65° tan 25° .
Find cos 2 20 ° + cos 2 70 ° \cos^2 20° + \cos^2 70° cos 2 20° + cos 2 70° .
Find sin 2 10 ° + sin 2 20 ° + ⋯ + sin 2 80 ° \sin^2 10° + \sin^2 20° + \cdots + \sin^2 80° sin 2 10° + sin 2 20° + ⋯ + sin 2 80° .
Find cos 2 1 ° + cos 2 2 ° + ⋯ + cos 2 89 ° \cos^2 1° + \cos^2 2° + \cdots + \cos^2 89° cos 2 1° + cos 2 2° + ⋯ + cos 2 89° .
Show that cos 40 ° + cos 140 ° = 0 \cos 40° + \cos 140° = 0 cos 40° + cos 140° = 0 .
A B C D ABCD A B C D is a cyclic quadrilateral. Find tan A + tan C \tan A + \tan C tan A + tan C .
Find sin 4 θ + cos 4 θ \sin^4\theta + \cos^4\theta sin 4 θ + cos 4 θ at θ = 30 ° \theta = 30° θ = 30° using the formula.
Find sin 6 45 ° + cos 6 45 ° \sin^6 45° + \cos^6 45° sin 6 45° + cos 6 45° in two ways.
Find the least value of sec 2 x + cos 2 x \sec^2 x + \cos^2 x sec 2 x + cos 2 x .
Simplify 1 − cos 2 200 ° \sqrt{1 - \cos^2 200°} 1 − cos 2 200° .
If a b = 7 2 \displaystyle \frac{a}{b} = \frac{7}{2} b a = 2 7 , find a + b a − b \displaystyle \frac{a + b}{a - b} a − b a + b .
Answers#
Show answers
cos 18 ° \cos 18° cos 18° .
65 ° + 25 ° = 90 ° 65° + 25° = 90° 65° + 25° = 90° , so the product is 1 1 1 .
1 1 1 , since 20 ° + 70 ° = 90 ° 20° + 70° = 90° 20° + 70° = 90° .
Four pairs adding to 90 ° 90° 90° : ( 10 ° , 80 ° ) (10°, 80°) ( 10° , 80° ) , ( 20 ° , 70 ° ) (20°, 70°) ( 20° , 70° ) , ( 30 ° , 60 ° ) (30°, 60°) ( 30° , 60° ) , ( 40 ° , 50 ° ) (40°, 50°) ( 40° , 50° ) . The sum is 4 4 4 .
44 44 44 pairs, ( 1 ° , 89 ° ) (1°, 89°) ( 1° , 89° ) up to ( 44 ° , 46 ° ) (44°, 46°) ( 44° , 46° ) , each giving 1 1 1 , plus cos 2 45 ° = 1 2 \displaystyle \cos^2 45° = \frac{1}{2} cos 2 45° = 2 1 . The sum is 89 2 \displaystyle \frac{89}{2} 2 89 .
140 ° = 180 ° − 40 ° 140° = 180° - 40° 140° = 180° − 40° , so cos 140 ° = − cos 40 ° \cos 140° = -\cos 40° cos 140° = − cos 40° and the sum is 0 0 0 .
A + C = 180 ° A + C = 180° A + C = 180° , so tan A + tan C = 0 \tan A + \tan C = 0 tan A + tan C = 0 .
1 − 2 ⋅ 1 4 ⋅ 3 4 = 5 8 \displaystyle 1 - 2 \cdot \frac{1}{4} \cdot \frac{3}{4} = \frac{5}{8} 1 − 2 ⋅ 4 1 ⋅ 4 3 = 8 5 .
Directly, 1 8 + 1 8 = 1 4 \displaystyle \frac{1}{8} + \frac{1}{8} = \frac{1}{4} 8 1 + 8 1 = 4 1 . By the formula, 1 − 3 ⋅ 1 2 ⋅ 1 2 = 1 4 \displaystyle 1 - 3 \cdot \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2} = \frac{1}{4} 1 − 3 ⋅ 2 1 ⋅ 2 1 = 4 1 .
2 2 2 , by A.M. ≥ \geq ≥ G.M., reached when cos 2 x = 1 \cos^2 x = 1 cos 2 x = 1 .
sin 2 200 ° = ∣ sin 200 ° ∣ = − sin 200 ° \sqrt{\sin^2 200°} = |\sin 200°| = -\sin 200° sin 2 200° = ∣ sin 200°∣ = − sin 200° , since sin 200 ° < 0 \sin 200° < 0 sin 200° < 0 in the third quadrant.
7 + 2 7 − 2 = 9 5 \displaystyle \frac{7 + 2}{7 - 2} = \frac{9}{5} 7 − 2 7 + 2 = 5 9 .